درباره دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق علیه السلام

درباره دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق علیه السلام

دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، یکی از دانشکده‌های پر سابقه دانشگاه امام صادق علیه السلام است.

پیشینه رشته اقتصاد:
رشته اقتصاد را میتوان یکی از قدیمیترین رشته‌های علوم انسانی در دنیا دانست البته همراهی اقتصاد با انسان ها را میتوان به زمان فرزندان آدم باز گرداند که برای نخستین بار به کشت و کار پرداختند اما تدوین آن به دوران روم باستان باز می¬گردد که از آن به تدبیر منزل یاد می¬کردند. این رشته در ایران نیز از قدمتی طولانی برخوردار است. در آثار اندیشمندانی دور و فیلسوفان با مبحثی تخت عنوان «تدبیر منزل» مواجه می‌شویم که به بررسی اقتصادی خانوار و دولت از قبیل نحوه جمع آوری مالیات و ... می‌پرداختند. اما با گسترش دامنه تعاملات کشورها و افزایش پیچیدگی در اداره این تعاملات و پیدایش سؤالاتی مبنایی از قبیل اینکه ثروت ملل چیست و چگونه ملتی ثروتمند میشود، این دانش کهنه شکل نوینی به خود گرفت و در دانشگاه‌های دنیا به یک رشته آکادمیک علمی و با شاخه‌ها و موضوعات متنوع تبدیل شد. آموزش رشته اقتصاد در ایران به عنوان یکی از رشته‌های فرعی حقوقی و در قالب اقتصاد سیاسی شروع شد و با تاسیس اولین دانشکده اقتصاد در دانشگاه ملی ایران در سال ۱۳۳۸ به مرحله تازه‌ای رسید. هر چند آن زمان، دروس اقتصادی در برخی رشته‌های دیگر از جمله بازرگانی تدریس می‌شد، ولی باید شروع رشته اقتصاد به صورت مستقل را آغاز توجه به اهمیت این رشته در ایران دانست.
موضوع رشته:
رشته اقتصاد را میتوان چارچوب فکری دانست که در تلاش است تا پاسخی به معضلات اجتماعی و رفتار مردم با ابزار خود بیابد تا بدین طریق روابط علی - معلولی را بین پدیده های اجتماعی و رفتارهای فردی شناسایی کرده تا بدین نحو جواب و سیاستی برای سوال چیستی ثروت ملل و رسیدن به آن بیان کند. در این علم از ابزار ریاضی گرفته تا ابزار توصیفی- تحلیلی استفاده میشود.
اقتصاد را میتوان هم در مسائل شخصی- خانوادگی و هم در مسائل اجتماعی به کاربرد و از آن در طراحی نقطه ایدهآل و مسیر رسیدن به این نقطه و نیز وضعیت موجود بهره برد و در عین حال روابط و تأثیرات مختلف پدیدههای مختلف  را در تعیین مسیر رسیدن به این نقطه دید. می‌توان گفت که موضوع اقتصاد عبارت است از ثروت (کالاها، خدمات و منابع)، از حیث چگونگی تولید، توزیع و مصرف آن یا به عبارتی علم انتخاب است راه تولید و ثروت و افزایش رفاه را بیان میدارد.
معنای تلفیق معارف اسلامی با اقتصاد:
دانش اقتصادی به معنای امروزی و متداول آن در مغرب زمین بسط و گسترش یافته است و نظریه‌پردازان آن از منظر تمدن غربی بدان نگریسته‌اند و بسیاری از یافته‌های آن پاسخی به نیازهای تاریخی اجتماعی و سیاست فرهنگی غرب می‌باشد. اما «اقتصاد» در اندیشه دینی (اسلام)، معنای خاص خود را دارد و باید در جامعه اسلامی، مبتنی بر پایه‌های تفکر دینی تعریف شود. از این رو به طور اجمال، «علم اقتصاد اسلامی» را تدبیر زندگی شخصی و جامعه  در راستای تعالی و سعادت دنیوی و اخروی تعریف می‌کنند. با عنایت به تعریف ذکر شده، در جامعه اسلامی شناخت و کارکرد معارف اسلامی با ماهیت امر اقتصاد، آن هم نه مبتنی بر حس منفعت شخصی، بلکه بر اساس حس تعالی طلبی که در فطرت به ودیعه نهاده شده است، اهمیت می یابد.
با پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی که با اهداف انقلابی خود در صدد تأسیس جامعه ای مبتنی بر دین و تقوا وبا هدف سعادت مندی دنیوی و اخروی بود، نگاه ویژه ای به اقتصاد اسلامی وجود داشته چنانچه یکی از تکالیف قانون اساسی امر دولت به پی‌ریزی اقتصادی صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی ... بوده است( اصل 2 قانون اساسی) چنین بود که  برای رفع این نقیصه بزرگ و به منظور تربیت متخصصان و اندیشمندانی که بتوانند از منظر دین، سنت‌های دینی و ملی؛ مسائل سیاسی را مورد تحلیل و ارزیابی علمی قرار دهند، رشته معارف اسلامی و اقتصاد در این دانشگاه تأسیس گردید. 
در طراحی این رشته تلاش شده است تا در راستای رسالت دانشگاه امام صادق علیه السلام، یعنی تلفیق علوم انسانی با معارف اسلامی؛ تعلیم «اقتصاد اسلامی» و به تبع آن تربیت پژوهندگان، متخصصان و کارشناسانی زبده، برای خدمت به جامعه اسلامی و رفع فقدان‌های معرفتی در حوزه آموزشی و پژوهشی، سرلوحه کار قرار گیرد. تلفیق میان معارف اسلامی و علم اقتصاد، وسیله‌ای است که دانش‌‌آموختگان این رشته بتوانند با کسب توانایی‌های لازم از دریچه دین، علم، مسائل و اندیشه‌های اقتصادی  را مورد بررسی عالمانه قرار دهند و با تجزیه و تحلیل تئوری‌های جدید اقتصادی و کوشش در بررسی مبانی و ثمرات این تئوری‌ها، قادر به طراحی مدل‌های اقتصادی بر اساس موازین اسلامی برای نیل کشور به آرمان های انقلابی و اسلامی  خود باشند و در نهایت بتوانند از نظر علمی و عملی پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه اسلامی ایران بوده و مرجعیت علمی در حوزه اقتصاد را برای ایران به همراه آورند.
دروس، گرایش‌ها و مقاطع تحصیلی:
دوره تحصیلی در رشته معارف اسلامی و اقتصاد مانند سایر رشته‌های دانشگاه امام صادق علیه السلام، به صورت  کارشناسی ارشد پیوسته می‌باشد که به صورت پنج سال کارشناسی و دو سال کارشناسی ارشد تعریف شده است. دانشجویان در طول دوره تحصیلی کارشناسی ارشد پیوسته، 227 واحد را می گذرانند.
چینش واحدهای دوره به گونه‌ای است که دانشجویان همچون دانشجویان اقتصاد دانشگاه‌های کشور، واحدهای مصوب وزارت علوم، را می‌گذرانند لکن با توجه به رویکرد‌ تلفیقی رشته‌های دانشگاه امام صادق علیه السلام، علاوه بر آن حدود 80 واحد دروس با ماهیت معارف اسلامی (فقه، اصول فقه، دوره مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری، تفسیر و تدبر در قرآن کریم، زبان عربی (قواعد و مکالمه عربی) و ...) و همچنین زبان انگلیسی را در طول تحصیل می‌گذرانند.
از جمله دروس تخصصی این رشته در این مقطع می‌توان به اقتصاد کلان، اقتصاد خرد، اقتصاد بخش عمومی، تاریخ عقاید اقتصادی، اقتصاد کشاورزی، اقتصاد بین¬الملل، اقتصاد ایران، پول و بانکداری، بانکداری اسلامی، اقتصاد اسلامی، فقه الاقتصاد و ... اشاره کرد.
این رشته در دانشگاه امام صادق علیه السلام دارای نزدیک به 20 گرایش پژوهشی بوده که بسته به علاقه دانشجویان و نیازهای جامعه و رویکرد مورد علاقه  آنان که می تواند رویکرد تاریخی، ریاضی، کاربردی، فلسفی، فقهی و... که در حین تحصیل در درس های خود به آنها برخورده و به آنها علاقه¬مند شده است انتخاب می کنند. گرایش‌هایی همچون اقتصاد سنجی و اقتصاد مالی، اقتصاد پولی، اقتصاد بخش عمومی، اقتصاد نفت و گاز، اقتصاد انرژی، اقتصاد اسلامی، اقتصاد فرهنگ، اقتصاد بیمه و... اشاره کرد.
دانشگاه امام صادق علیه السلام، در مقطع دکترای تخصصی رشته معارف اسلامی و اقتصاد، در گرایش‌های مدیریت قراردادهای بین المللی نفت وگاز، اقتصاد نفت و گاز، اقتصاد بیمه، بیمه آماری، فلسفه-اقتصاد- سیاست نیز دانشجو می‌پذیرد. کلیه رشته های فوق الذکر حالت بین رشته ای دارد و این دانشگاه جزء معدود دانشگاه هایی در جهان است که دوره‌های دکتری با چنین رویکردی برگزار می کند. دوره دکتری در این رشته از دو بخش آموزشی و پژوهشی تشکیل شده است. با این توضیح که دوره دکتری ، بصورت ناپیوسته است و برای ورود به مقطع دکتری، از داوطلبان به صورت کنکور کتبی و مصاحبه شفاهی آزمون به عمل می‌آید. طول دوره آموزشی در مقطع دکتری، چهار نیمسال تحصیلی و حداکثر دوره پژوهشی به منظور نگارش رساله پس از امتحان جامع، چهار نیمسال تحصیلی است. افزون بر این، هر ساله، طیف قابل توجهی از دانش‌آموختگان این رشته در مقطع دکتری دانشگاه‌های کشور و همچنین مراکز خارج از کشور جهت ادامه تحصیل پذیرفته می‌شوند.

 کارکر‌دها و توانمندسازی‌های رشته:
دانشگاه امام صادق علیه السلام که با رویکردی تلفیقی به تولید دانش می‌نگرد، تلاش می‌کند برنامه‌های آموزشی خود را به گونه‌ای سامان بخشد که دانش‌آموختگان این دانشگاه بیشتر در حوزه‌های پژوهشی و مطالعاتی میان‌رشته‌ای (معارف اسلامی و علوم انسانی) توانمند گردند. این مسأله موجب شده است که هدف اصلی دانشگاه از تأسیس رشته معارف اسلامی و اقتصاد، تربیت محققان و پژوهندگان جوانی باشد که در حوزه اقتصاد اسلامی صاحب نظریه و تولیدکننده دانش باشند.
بر این اساس تنوع دروس معارف اسلامی که به مثابه فراهم‌سازی مقدمات لازم برای تلفیق رشته اقتصاد با معارف دینی است، زمینه و فرصت مقتضی را برای دانشجویان دغدغه‌مند برای گام‌نهادن در راستای تولید علم اقتصاد اسلامی و به تبع آن متخصصین و کارشناسان اقتصاد اسلامی، را فراهم ساخته است.
البته طبیعی است که همه دانش‌آموختگان این رشته دارای گرایش‌های مطالعاتی و پژوهشی نباشند لذا برخی از ایشان وارد حوزه‌های اجرایی و مدیریتی می‌شوند و به خدمت به نظام اسلامی می‌پردازند. مراکز حساسی چون وزارت اقتصاد و دارایی، وزارت کشاورزی، وزارت نیرو، وزارت صنعت و معدن و تجارت، نهاد ریاست جمهوری، بنیادها و سازمان ها، شرکت های خصوصی، استانداری ها و فرمانداری ها و بانک ها، شورای عالی امنیت ملی و ... از جمله مراکزی هستند که نیازمند نیروهای متخصص و متعهد می‌باشند. 
معرفی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد:
دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، یکی از دانشکده‌های پر سابقه دانشگاه امام صادق علیه السلام است. رشته معارف اسلامی و اقتصاد به همراه دو رشته دیگر، معارف اسلامی و تبلیغ، و معارف اسلامی و علوم سیاسی اولین رشته‌های این دانشگاه را تشکیل می‌دادند.  دانشکده اقتصاد دارای 14 عضو هیأت علمی بوده و تا کنون چهار رئیس به خود دیده است: دکتر مسعود درخشان، دکتر فرزین‌وش، دکتر زاهدی وفا و دکتر صادقی شاهدانی که رئیس دانشکده فعلی می باشند.

کلید واژه ها:
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •