بسمه‌تعالي

برنامه انجمن علمی-دانشجویی اقتصاد اسلامی

مقدمه

علي‌رغم تلاش‌هايي که پس از انقلاب در خصوص تحول در نظام دانشگاهي سکولار و اسلامي‌سازي دانشگاه‌ها و مراکز علمي انجام شده است و آن گونه که مقام معظم رهبري نيز بارها تاکيد کرده‌اند، علوم انساني که هم اکنون در دانشگاه‌هاي ما تدريس مي‌گردد و کاملا وقت و انرژي جوانان نخبه و با انگيزه‌ي مومن و انقلابي ما را به خود اختصاص مي‌دهد تا درصد زيادي تحت تاثير انديشه‌هاي فلسفي از جمله رويکردهاي انسان‌شناختي، معرفت‌شناختي، هستي‌شناختي، روش‌شناختي و ارزش‌شناختي فلسفه‌ها و مکاتب غربي مي‌باشد و بنابراين اگر مقوله‌ي آموزش نيروهاي نخبه‌ي دانشجو- طلبه که علاقمند به مباني ومعارف اسلامي مي‌باشند جدي گرفته نشود، در دراز مدت اين سرمايه‌هاي ملي نيز تحت تاثير برخي آموزش‌هاي دانشگاهي به خصوص در برخي از رشته‌ها ممکن است از رويکردهاي سکولار متاثر گردند و نه تنها به فعالان در حوزه‌ي توليد علوم انساني نپيوندند، بلکه به جبهه‌ي فرهنگي مقابل نيز ملحق گردند.

به طور خاص در حوزه اقتصاد نيز به رغم اين که با پيروزي انقلاب اسلامي در کشور موجي از تلاش‌هاي نظري در راستاي دستيابي به نظام اقتصاد اسلامی شکل گرفت و در سال‌هاي اخير نيز طيف وسيعي از چنين تلاش‌هايي در قالب گسترش رشته‌هاي اقتصاد اسلامی در تمامي مقاطع دانشگاهي، شروع به کار مجلات تخصصي در اين حوزه، برگزاري همايش‌هاي ملي و ... شکل گرفته است اما اين تلاش‌ها به رغم داشتن ثمراتي وافي به مقصود نبوده است و اکنون که حدود سي و پنج سال از شروع اين تلاش‌ها مي‌گذرد همچنان خلاء نظري و اجرايي در حوزه اقتصاد اسلامی مشهود است و همچنان راه درازي در جهت دستيابي به يک پارادايم جامع و کم‌نقص و مورد اجماع در پيش است. در حال حاضر اغلب نيروهاي جوان حتي در مراکز دانشگاهيِ با صبغه‌هاي ديني جذب حوزه‌هاي اقتصاد متعارف مي‌شوند. جذابيت اقتصاد متعارف براي اين دانشجويان به دليل انسجام تئوريک و همچنين وجود تقاضا براي آن است. حوزه‌هاي اقتصاد متعارف از قبيل اقتصاد خرد و کلان و اقتصادسنجي به دليل قدمت بالاي خود و تلاش‌هاي گسترده تئوريک جهاني توانسته است به انسجام نظري بالايي دست يابند. همچنين به دليل سيطره نگرش‌هاي سکولار و همچنين پوزيتيويسم بر مراکز دانشگاهي کشور، تقاضاي براي مقالات و تأليفات متأثر از اين نگرش بيشتر است و از سوي ديگر امکان جذب دانشجوياني با چنين توانايي‌هايي در دوره‌هاي دکتري و جذب هيئت علمي بيشتر است. نتيجتاً طبيعي است که بسياري از دانشجويان حوزه اقتصاد اسلامی جذب اقتصاد متعارف شوند.

نظريه پردازي در حوزه‌ي تحول در علوم انساني و به طور خاص نظريه‌پردازي در اقتصاد اسلامی علاوه بر خلاقيت‌ها و نبوغ، نياز به آشنايي کامل با برخي معارف و مباني اسلامي دارد که متأسفانه دانشجويان اين مباني را هيچ‌گاه در دوره‌هاي تحصيلي خود به شکل تخصصي مطالعه نمي‌کنند و قطعاً زماني که ذهن فعالان نخبه‌ي جامعه با مباني غربي و سکولار شکل گرفت و پس از گذراندن دوره‌هاي تحصيلات تکميلي در بسياري از مواقع حتي امکان طرح سوالات جدي و رويکردهاي انتقادي به علوم انساني مدرن از بين خواهد رفت.

بنابراين لازم است که به مقوله‌ي برگزاري دوره‌هاي آموزشي- پژوهشي و فوق برنامه در کنار تحصيلات رسمي جهت آموزش نظام موضوعات مقوله‌ي تحول در علوم انساني و چگونگي آن براي دانشجوياني که از خلاقيت فکري و انگيزه‌ي انقلابي برخوردارند توجه شود. برنامه‌ريزي آموزشي منظم و منسجم براي اين دانشجويان و آشنا کردن آن‌ها با مباني و ماهيت اقتصاد متعارف و مباني و منابع اسلامي در حوزه اقتصاد و روش‌شناسي تحول در علوم انساني و نيز جهت‌دهي اين دانشجويان براي فعاليت در اين حوزه‌ و انتخاب موضوعات اين عرصه براي دوره‌هاي تحصيلات تکميلي و ... تضميني مناسب براي جريان کلي تحول در علوم انساني با رويکرد بومي و ديني است که به طور جدي مطالبه‌ي مقام معظم رهبري مي‌باشد.

 

اهداف

اهداف اصلي اين انجمن به ترتيب زير است:

  1. ايجاد انگيزه و درک ضرورت دستيابي به اقتصاد اسلامی
  2. پرورش تفکر خلّاق جهت دستيابي به توانايي نظريه‌پردازي مبتني بر استقلال فکري
  3. ارائه يک سير نظام‌مند مطالعاتي با هدف اشراف به پيش‌نيازهاي ضروري براي انديشه در باب اقتصاد اسلامی و پر کردن خلأهاي تئوريک نظام آموزشي موجود و دستيابي به يک نظام فکري منسجم و اجتناب از تشتت و پراکندگي فکري
    1. آشنايي با ماهيت تمدني مدرنيسم و بررسي نسبت آن با تمدن اسلامي
    2. آشنايي با مباني فلسفي علم اقتصاد متعارف و تاريخچه و تطورات آن و بررسي انتقادي اين مباني
    3. آشنايي با رويکردهاي انتقادي در قالب نحله‌هاي هترودوکس (مثل رويکرد نهادگرايي، پست‌مدرن، نئومارکسيسم، اقتصاد ديني، و ...)
    4. آشنايي با مباني اقتصاد اسلامی از قبيل مباني هستي‌شناسي، معرفت‌شناسي، روش‌شناسي، انسان‌شناسي، ارزش‌شناسي، و ...
    5. آشنايي با رويکردهاي موجود در نظريه‌پردازي اقتصاد اسلامي
  4. ايجاد تعامل خلّاق ميان اعضاي انجمن جهت دستيابي به هم‌افزايي‌هاي فکري

برنامه­ها

جهت دستيابي به اهداف فوق ضرورت دارد، شورا و اعضای این انجمن از میان دانشجويان دغدغه‌مند، پويا و فعال و داراي خلاقيت فکري تشکيل شود. در اين راستا فعاليت‌هاي انجمن بر اساس اهداف و سیر محتوایی ای که بر اساس آن آماده خواهد شد، در قالب­های زیر متمرکز خواهد بود:

  1. فعالیت های مکمل آموزشی
    1. برگزاری کارگاه های نظریه پردازی
    2. برگزاری حلقه ها و دوره های مطالعاتی-مباحثاتی گروهی
    3. نشست های پرسش و پاسخ
    4. ارائه سیر مطالعاتی گروهی و اختصاصی
    5. سخنرانی علمی
    6. جلسات مناظره و نقد علمی
  2. فعالیت­های پژوهشی
    1. برگزاری نشست یا سخنرانی جهت آشنایی با نظام مسائل پژوهشی در زمینه اقتصاد اسلامی
    2. طرح پژوهشی در زمینه رصد و پایش فعالیت های علمی در زمینه اقتصاد اسلامی در کشور و جهان
    3. ایجاد بانک اطلاعاتی پژوهشهای اقتصاد اسلامی و دسته بندی و ارائه تحلیل از آن
    4. آشنایی با مهارت های پژوهشی(نرم افزار های مدیریت و پردازش اطلاعات، روش های پژوهش کیفی و مهارت های جستجو)
    5. ارائه مقاله مشترک گروهی همراه با استاد یا سرگروه پیشنهادی در یکی از مسائل پیشنهادی اقتصاد اسلامی
    6. توليد و انتشار نشريه علمی، نرمافزارهاي رايانهاي، فيلمهاي علمي- کمک آموزشي و دیگر ابزار رسانه ای جهت ترویج معارف اقتصاد اسلامی
    7. رایزنی با مراکز خارج و داخل دانشگاه جهت پذیرش و اجرای طرح ها در زمینه اقتصاد اسلامی
    8. برگزاري و همكاري در اجراي جشنواره ها، كنفرانس ها و مسابقات علمي (داخلي و خارجي)
  3. فعالیت­های فوق برنامه
    1. برگزاری اردوهای علمی-آموزشی و بازدید از مراکز برتر در زمینه اقتصاد اسلامی
    2. برگزاری گعده ها و وعده های غذایی صبحانه و ناهار و شام با حضور اساتید اقتصاد اسلامی جهت ایجاد انگیزه
    3. تقدیر از دانشجویان مستعد و برتر در برنامه ها و فعالیتهای مذکور
    4. دیدار با اندیشمندان و صاحبنظران در حوزه های مختلف اقتصاد اسلامی

هر یک از برنامه های مذکور - با توجه به نظام محتوایی و سیر مطالعاتی-پژوهشی که آماده می شود- می تواند سطوح مختلفی را در بر بگیرد که ابتدا افراد با توجه به توانمندی های خود سطح بندی می شود، سپس بر اساس آن فعالیتهای هر سطح می تواند در قالب های مذکور دنبال شود.سیر مطالعاتی پژوهشی انجمن با تشکیل شورا و بررسی نظرات اندیشمندان این حوزه در سطوح مختلف آماده می شود و سپس بر اساس آن سیر برنامه ها و اهداف مذکور دنبال خواهند شد. ان شاء الله